We hebben een echt geweldige nazomer gehad, maar de herfst is nu echt volop aanwezig. De natuur bereidt zich voor op de naderende winter en we zullen in de tuin ook aan de slag moeten. We hebben de klusjes even voor je op een rijtje gezet.

1. Snoeien

In het najaar hoef je sierbomen niet rigoureus terug te snoeien. Snoei in plaats daarvan alleen de zieke, kruisende, beschadigde en over elkaar schurende takken. In de winter kun je leibomen snoeien, denk hierbij aan de Plataan, Linde en Amberboom (Liquidambar), maar ook bijvoorbeeld ook aan de Beuk, Ilex of Glansmispel (Photinia). Nu kun je ook appelbomen en knotwilgen snoeien. Daarnaast kun je deze maand ook het beste de Druif, Berk, Kastanje en Esdoorn snoeien. Als je deze soorten te laat snoeit gaan ze ‘bloeden’. Dit betekent dat er vocht uit de boom komt, omdat de sapstroom al op gang is gekomen. De walnoot kun je nu niet meer snoeien, wacht daarmee tot juli.

2. Haal het meeste uit gevallen bladeren

Gevallen bladeren zijn ideaal als mulch of als onderdeel van je rommelhoekje. Kun je ze niet kwijt in je borders of onder heggen? Verzamel ze dan vooral om bladaarde te maken voor volgend jaar. Snel gevallen bladeren opruimen en tot bladaarde verwerken? Dat kan door met de grasmaaier met opvangbak over het gevallen blad te rijden. Stort het gehakselde blad daarna in een bladcontainer.
Uit een te natte composthoop lopen in de winter waardevolle mineralen weg. Dek hem daarom tegen de regen af met bladeren, stro, hooi of golfplaten. 

3. Verzamel gevallen blad van rozen

Hebben je rozen blad laten vallen of heb je wat weggeknipt? Verzamel dan de bladeren van rozen die last hebben van sterroetdauw (foto) en gooi ze weg (maar niet op de composthoop!) om te voorkomen dat de ziekte overwintert. Zo verklein je de kans dat je planten volgend jaar opnieuw worden besmet.

4. Bescherming

Bescherm gevoelige vaste planten als bijvoorbeeld Agapanthus met mulch tegen de vorst. Planten in pot en bladhoudende vormen dien je vorstvrij te overwinteren.
Vergeet niet om ook andere vorstgevoelige planten binnenshuis onder te brengen om te overwinteren. Bescherm ook vorstgevoelige potten, bijvoorbeeld door ze in te pakken in bolletjesplastic. Het is altijd zo jammer als je een barst vindt in een mooie pot na een strenge nachtvorst. Zet potplanten op een paar stenen of breng ze op een andere wijze vrij van de grond om overtollig water makkelijk af te kunnen voeren.

12. Bescherm het wormenhotel

In de winter moet je een wormenhotel beschermen tegen de kou, omdat compostwormen onder de 5 °C tot 10 °C stoppen met eten en bij vorst kunnen doodgaan. Verplaats het hotel naar een vorstvrije plek zoals een schuur, of pak het beschermend in of zet het strak tegen een warme huismuur aan, uit de wind en onder een overkapping. Geef vanaf de late herfst beduidend minder eten of stop geheel met voeren als het vriest en geef in verhouding wat meer fijngescheurd eierdoos- of kartonpapier

6. Let op: overwinterende vlinders

Het kan zijn dat tijdens het planten en graven in de tuin vlinderpoppen in de grond tegenkomt. Vaak zijn deze van nachtvlinders, zoals de ligusterpijlstaart. Leg de pop terug waar je hem had gevonden, dan heeft de vlinder de kans om op zijn eigen tijd uit zijn cocon te komen.

7. Maak je bijenhotel klaar voor het laagseizoen

Het zoemt en gonst steeds minder in de tuin en ook de vaste gasten van je bijenhotel maken zich klaar voor de winterstop. Als je je bijenhotel in de winter in weer en wind laat hangen, kan het er erg vochtig in worden, wat schimmels meer kans geeft. En die zijn vaak funest voor overwinterende bijen.
Haal daarom het hotel voorzichtig af en zet hem droog in je schuur. Haal het bijenhotel niet in huis, want daar is het te warm, waardoor de bijen te vroeg zullen ontwaken. Hang het hotel weer terug eind februari, op tijd voor het hoogseizoen.

8. Nieuwe planten

We weten dat het najaar dé tijd is om aan de slag te gaan in de tuin en een van de beste tuinklussen om nu op te pakken is het planten van groenblijvende struiken en heggen nu de grond nog warm is. Zo slaan je planten nog voor de winter aan. In november zijn veel struiken en bomen een stuk goedkoper bij de kwekers. Ideaal als je er veel nodig hebt, bijvoorbeeld om een haag te vormen. Zorg er wel voor dat je ze zo snel mogelijk plant om uitdroging van de wortels te voorkomen.
Dit is ook een prima tijd om ook rozen te planten. Kies wel een plek waar eerder geen rozen stonden. Zo vermijd je rozenziekten die misschien nog in de grond aanwezig zouden zijn.
Plant winterbloeiers, zoals nieskruid (Helleborus) en winterheide (Erica carnea) nu in de border, zodat je in de winter bloemen hebt.

9. Deel pollen van kruiden

Heb je polvormende kruiden in de tuin, zoals marjolein, bieslook en citroenmelisse? Dan kun je de pollen losmaken (scheuren) en herplanten om zo meer planten te maken. Of geef er een paar cadeau aan vrienden, familie, buren of andere medetuiniers.

10. Plant amaryllisbollen voor kleurrijke feestdagen

De feestdagen zijn nog ver weg, maar je kan al wel beginnen aan de voorpret met amaryllisbollen! Plant deze bollen in potten op een warme vensterbank, zodat ze straks rond de kerstdagen in bloei staan.

11. Houd het vocht van kamerplanten op peil

Wanneer de verwarming aangaat, gaat de luchtvochtigheid binnen omlaag. Dat is lastig voor je kamerplanten. Benevel ze daarom regelmatig, maar geef ze verder niet te veel water. Je kunt de plant ook op een schaaltje met kiezels en wat water zetten om de luchtvochtigheid te verhogen.

5. Leidingen

Sluit de buitenkraan af om bevriezing te voorkomen en haal de vijverpomp naar binnen. Zorg ook dat de sproeileidingen leeg zijn.